Hamiyyet Ne Demek TDK? – Vicdanın, Onurun ve Toplumsal Sorumluluğun Dili
Bazı kelimeler vardır ki, kökleri geçmişte olsa da anlamı bugün hâlâ capcanlıdır. “Hamiyyet” de onlardan biri. Eski Türkçeden gelen bu kelime, kulağa biraz nostaljik, belki biraz da ağır gelir ama içinde taşıdığı duygu bugünün dünyasında da derindir: insanlık onuru, vicdan, adalet duygusu ve başkası için ayağa kalkma cesareti.
Bu yazıda “hamiyyet” kavramını yalnızca Türk Dil Kurumu’nun tanımıyla değil; toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında da birlikte düşünelim. Çünkü bu kelimenin hikâyesi, hem geçmişin hem bugünün ortak vicdanıdır.
TDK’ya Göre Hamiyyet Ne Demek?
Türk Dil Kurumu, hamiyyet kelimesini şu şekilde tanımlar:
“İyilik severlik, başkalarının iyiliğini düşünme, namus ve onur sahibi olma.”
Arapça kökenli olan bu kelime, yalnızca bireysel bir duygu değil; aynı zamanda insanlar arasındaki adalet duygusunu, fedakârlığı ve sorumluluğu anlatır.
Yani hamiyyetli bir insan, yalnız kendisi için değil, çevresi için de doğru olanı savunan kişidir.
Ama asıl mesele şu: Bu kavramın bugünkü dünyada nasıl yaşandığı…
Kadınlar ve erkekler bu kelimeye nasıl anlamlar yüklüyor?
Ve “hamiyyet” modern toplumlarda neye dönüştü?
Kadınların Bakışı: Empatiyle Gelen Hamiyyet
Kadınlar için hamiyyet çoğu zaman empatiyle başlayan bir sorumluluktur.
Bir annenin çocuğu için gösterdiği özveri, bir öğretmenin öğrencisinin hayatına dokunma çabası, bir kadının başka bir kadının yaşadığı adaletsizliğe sessiz kalmaması…
Hepsi hamiyyetin güncel hâlleridir.
Kadınlar, toplumsal adaletin duygusal omurgasını oluşturur.
Onlar için hamiyyet, sadece “onur” değil, başkalarının acısına kulak verebilme yeteneğidir.
Bu yönüyle hamiyyet, kadınların tarih boyunca dayanışma ağlarını örerken kullandıkları görünmez bir bağdır.
Peki sen hiç, sırf başkasının incinmemesi için sesini yükselttiğin bir anı hatırlıyor musun?
İşte tam o anda, belki farkında olmadan hamiyyet göstermiştin.
Erkeklerin Bakışı: Çözümle Gelen Hamiyyet
Erkekler açısından hamiyyet, genellikle sorumluluk ve koruma bilinciyle eşleşir.
Toplumda uzun yıllar “koruyucu, sağlayıcı” rolleriyle tanımlanan erkekler için bu kavram, adaleti tesis etme yönünde bir çaba anlamına gelir.
Ancak modern dünyada bu anlayış da dönüşüyor:
Hamiyyet artık yalnızca “sahip çıkmak” değil, eşitlik içinde dayanışma kurmak demek.
Bir erkek için hamiyyetli olmak, bugün belki de “kadının sözünü kesmemek”, “adaletsiz bir durumda susmamak” ya da “eşit haklar için sorumluluk almak” demektir.
Yani hamiyyet, bir üstünlük değil, vicdani bir ortaklık hâline geliyor.
Toplumsal Cinsiyet ve Hamiyyet: Duygudan Sisteme
Toplumsal cinsiyet rolleri, hamiyyet kavramının nasıl algılandığını da şekillendiriyor.
Kadınların duygu merkezli, erkeklerin çözüm merkezli yaklaşımları birleştiğinde; ortaya güçlü bir toplumsal dayanışma çıkar.
Kadınların empatisi ile erkeklerin analitik adalet arayışı birleştiğinde hamiyyet, bireysel bir erdem olmaktan çıkar; toplumsal dönüşümün gücü olur.
Çeşitlilik açısından bakarsak; hamiyyet yalnızca cinsiyetle sınırlı değildir.
Bir göçmenin, bir engelli bireyin, bir azınlığın hak mücadelesinde yanında durmak da hamiyyettir.
Çünkü hamiyyet, “benim olmayan bir acıya da sahip çıkabilme cesaretidir.”
Hamiyyet ve Sosyal Adalet
Bugünün dünyasında hamiyyet, sadece bireysel ahlakın değil, kurumsal sorumluluğun da bir parçası olmalıdır.
Adil ücret politikaları, fırsat eşitliği, çeşitlilik yönetimi ve toplumsal cinsiyet dengesi gibi alanlarda gösterilen duyarlılık, modern hamiyyetin pratik karşılıklarıdır.
Yani artık “hamiyyetli bir birey” kadar, “hamiyyetli bir kurum”dan da söz etmek mümkündür.
Bir şirket, çalışanının onurunu koruyorsa; bir devlet, her vatandaşının eşit haklara sahip olması için çabalıyorsa;
bir toplum, farklı sesleri susturmak yerine dinliyorsa…
işte orada hamiyyet yaşanıyordur.
Sonuç: Hamiyyet, İnsanlığın Sessiz Damarıdır
Hamiyyet, kim olduğumuzun değil, kim için ayağa kalktığımızın hikâyesidir.
Kadın için empatiyle, erkek için sorumlulukla, toplum için adaletle anlam kazanır.
Ve her çağda yeniden doğar.
Peki ya senin için hamiyyet ne demek?
Birini savunmak mı, sessiz kalmamak mı, yoksa bir haksızlığı düzeltmeye çalışmak mı?
Yorumlarda düşüncelerini paylaş.
Belki de bu kelimeyi birlikte yeniden tanımlar,
hamiyyeti sadece sözlüklerde değil, hayatın içinde yaşatırız.
Başlangıç bölümü dengeli, ama sanki biraz güvenli tarafta kalmış. Burada eklemek istediğim minik bir not var: Hamamiyye nedir? “Hamamiyye” kelimesi iki farklı anlamda kullanılabilir: Edebiyat Terimi : Divan edebiyatında, giriş kısmı hamam eğlencesi tasvirine tahsis edilen kaside veya şiire verilen ad. Zooloji Terimi : Güvercinler familyasına ait bir terim. Hamaliye nedir? Hamaliye kelimesi, “taşıma ücreti” veya “hamallık ücreti” anlamına gelir.
Alev! Her fikrinize katılmasam da katkınız için teşekkür ederim.
Hamiyyet ne demek TDK ? başlangıcı merak uyandırıyor, yine de daha cesur bir ton iyi olabilirdi. Bu yazıdan sonra aklımda kalan kısa nokta: Hamiyyet nedir ? Hamiyyet kelimesi, bir insanın yurdunu, milletini ve ailesini koruma çabası anlamına gelir. Arapça kökenli bir kelimedir. Ayrıca, hamiyyet şu anlamlara da gelebilir: Din gibi mukaddes değerleri koruma duygusu ve gayreti . Kadın ismi olarak da kullanılır. Hamiyyetli hamallar ne anlama geliyor? “Hamiyyetli hamallar” ifadesi, 1908 Osmanlı Boykotu sırasında Osmanlı liman işçilerinden bahsederken kullanılmıştır. Bu dönemde hamallar, boykot hareketinin en etkili uygulayıcıları olmuş ve “sebatkâr” bir şekilde hareket etmişlerdir.
Kara! Saygıdeğer katkınız, yazının akademik niteliğini pekiştirdi ve bilimsel yönünü güçlendirdi.
Başlangıç cümleleri yerli yerinde, ama bazı ifadeler tekrar etmiş. Konu hakkındaki kısa fikrim şu: Hamiye ne anlama gelir? Hamiye kelimesi iki farklı anlamda kullanılabilir: Osmanlıca Türkçe Sözlük’te “hamiye” kelimesi “tırnak kenarı” veya “kızmış, kızgın” anlamlarına gelir . İsim anlamlarında ise “hamiye” “himaye eden, koruyan, koruyucu” ve “kayıran, kayıncı” anlamlarına gelir . Hamiyetli nedir? Hamiyetli kelimesi, “din gibi mukaddes değerleri ve kendi aile ve yakınlarını koruma duygusu ve gayreti olan” anlamına gelir. Ayrıca, “hamiyeti olan, hamiyet sahibi, hamiyetperver” olarak da tanımlanır.
Elçin! Sevgili dostum, sunduğunuz katkılar yazının mantıksal akışını güçlendirdi ve daha düzenli hale getirdi.
Giriş rakipsiz olmasa da konuya dair iyi bir hazırlık sunuyor. Kısaca ek bir fikir sunayım: Hamaz nedir? Hamız kelimesi, Arapça kökenli olup “asit” anlamına gelir. Ayrıca, Osmanlıca bir kelime olarak “ekşi ve sirke gibi olan” anlamında da kullanılır. Hamıza kelimesi ise, kökünden çıkarılan sütü, karın ağrısı ve sıtmaya iyi gelen, karpuz yaprağına benzer yaprakları olan bir çeşit bitki veya olgunlaşmamış ekşi meyve olarak tanımlanır. Hamiye ismi ne anlama gelir? Hamiye ismi, “himaye eden, koruyan, kayıran” anlamlarına gelir .
İpek! Sevgili dostum, katkılarınız sayesinde yazı yalnızca daha okunabilir olmadı, aynı zamanda çok daha düşünsel bütünlük kazandı.
İlk paragraflar hafif bir merak oluşturuyor, ama çok da şaşırtmıyor. Bu kısmı okurken şöyle düşündüm: Hamâset ve hamiyet ne demek? Hamâset ve hamiyet farklı anlamlara sahip iki kelimedir: Hamâset : Yiğitlik, kahramanlık ve cesaret anlamına gelir . Ayrıca, dinleyenleri etkilemek veya heyecanlandırmak amacıyla yapılan abartılı anlatımları da ifade eder . Hamiyet : Aile, namus, şeref, din, vatan gibi üstün değerlere yönelik saldırılar karşısında öfkelenme ve bu değerleri koruma duygusu demektir . Aynı zamanda utanç verici işleri yapmaktan kaçınma ve Allah’ın koyduğu yasak sınırlarına riayet etme anlamında da kullanılır . Hamâset : Yiğitlik, kahramanlık ve cesaret anlamına gelir .
Pınar! Her fikrinize katılmasam da katkınız için teşekkür ederim.